Muhabir olmak ister misiniz?

Özbekler Tekkesi

09 Nisan 2015 Perşembe 16:04
ozbekler-tekkesi

Tarihimizde büyük bir yeri olan tekkede pahabiçilemez eserler bulunuyor

Maraş Valisi Abdullah Paşa tarafından kuruldu. Dergah Hacca giden Türkistanlıların uğrak yeridir. Bir defasında Hacca giderken Üsküdar’da konaklayan Türkistanlıları görünce Padişah yanındakilere sorar “bunlar kim?”.  Haklarında gerekli bilgiyi öğrenince Padişah'a malümat verilir.  Padişah Sultantepe’nin eteğini göstererek; “burayı size veriyorum” der. Onlar da orayı dergah olarak tanzim ederler.

19. Asırda Sultan Abdülmecid ve Abdülhamid tarafından restore ettirilir, büyütüldü ve tam teşekküllü bir dergâh hâline getirilir.

Tekke, Orta Asya’dan İstanbul’a gelenlerin konakladıkları bir yer olmasının yanı sıra, İstanbul’da pek bilinmeyen ve Orta Asya’ya mahsus “Ahmed Yesevî” sistemini de temsil etti.

Tekkenin altıncı şeyhi, dönemin önemli ebrucularından Mehmet Sadık Efendi oldu. Daha sonra ise “hezârfen” yani “bin fen sahibi” diye bilinen oğlu İbrahim Edhem Efendi şeyh olarak tekkenin başına geçti.  (İbrahim Edhem efendi müthiş bir ilim adamıdır kısaca hayatını okumak için burayı taklayabilirsiniz)

Tekkede 49 yıl şeyhlik yapan İbrahim Edhem Efendi, burayı bir ilim ve sanat merkezi haline getirdi. Tekkelerin 1925’te kapatılmasından önceki son şeyhi olan Atâ Efendi ile Özbekler Tekkesi, Millî Mücadele tarihinde önemli bir yer edindi.

Kuvayı Milliye’ye katılmak isteyen çok sayıda milliyetçi, Anadolu’ya Özbekler Tekkesi’ni merkez olarak kullanan gizli direniş teşkilâtı tarafından gönderildi. Özbekler Tekkesi’ni kullanarak Anadolu’ya gidenler arasında İsmet İnönü, Mehmed Âkif Ersoy, Celâleddin Ârif Bey, Ali Fuad Cebesoy’un babası İsmail Fazıl Paşa ve Halide Edip Adıvar ile eşi Adnan Adıvar da bulunuyor.

Ahmet Ertegün’ün aile mezarlığı da bu tekkede

Özbekler Tekkesi’ndeki aile mezarlığında dünya müzik endüstrisinin en önemli isimlerinden Ahmet Ertegün ile ağabeyi Nasuhi Ertegün’ün, Atatürk ile İnönü döneminin Washington Büyükelçisi olan babaları Münir Ertegün’ün ve büyükbabaları evkaf nazırlarından Mehmet Cemil Bey’in de kabirleri bulunuyor.





Dergah'ın Soyulması

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından bakımı yapılarak koruma altına alınan ve 300’den fazla paha biçilemez tarihi eserin bulunduğu Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi Ekim 2011 tarihinde soyuldu. Tadilat halindeki tekkeye mescit bölümündeki pencerenin demir parmaklıklarını keserek giren hırsızlar, ilk belirlemelere göre 3 adet el yazması Kur’an-ı Kerim ve çok sayıda tezhipli ferman alıp kaçtı.

Sakal-ı Şerifi almadılar

İlk incelemede hırsız ya da hırsızların, tekkede bulunan Sakal-ı Şerif’i de gördükleri ancak anlamadıkları için almadıkları belirlendi. Ayrıca Şeyh Ethem Efendi’nin pergeli ile ebrularının da alınmadığı tespit edildi.

Çalınan eserlerin bulunması

Üsküdar'daki Özbekler Tekkesi'nden çalınan 17. yüzyıla ait 43 parça eserden bir kısmı İstanbul'un çeşitli semt'lerindeki antikacılarda bulundu.


Paha Biçilemeyen Eserlerden Bazıları

Hat levha: 19 yüzyıl, kağıt ve yaldız mürekkep malzemeli, siyah renkli zemin üzerine, Celi sülüs istifli hat ile "Fallahü hayrün hafizen..." ibareli İzzet ketebeli hat levha.

Hat levha: 19.yüzyıl, kağıt ve altın mürekkebi malzemeli, kırmızı renkli zemin üzerine, 4 satır halinde talik hat ile zerendüd tekniğinde, Ali Haydar ketebeli hat levhadır. Yazının etrafından çividi mavi zemin üzerine yaldız kullanıralarak rokoko bezemeler yapılmıştır.

Hat levha: 19.yy ait, mürekkep ve kağıt malzemeli, 2 satır halinde "Muhammed..." olarak başlayan muhakkak hat ile yazılmış, ketebesiz ve tarihsiz hat levhası. Etrafında sarı cetveli bulunur, cetvel dışı mavi renklidir.

Hat levha:18.yy, mürekkep, kağıt ve ahşap malzemeli, ahşap üzerine yazılmış, muhammed ketebeli hat levha

Hat levha: 18.yy, is mürekkebi ve kağıt malzemeli, 2 satır mukakkak hat ile "Habib Allah" diye başlayan ketebesiz ve tarihsiz hat levha

19.yy, siyah kağıt ve altın mürekkep malzemeli, siyah renk zemin üzerine, "Ya Hazreti...Geylani." İbaresi, zerendüd tekniğinde, talik hatlı, "Ali Haydar" ketebeli, hat levhası. Yazının zigzaglar şeklinde dönen bezemeli cetveli vardır.

19.yy, siyah kağıt ve beyaz üstü beç mürekkebi malzemeli, siyah rent zemin üzerine 2 satır halinde beyaz üstü beç mürekkebi kullanılarak talik hat ile yazılmış hat levhasıdır. Yazılar cetvel ile birbirinden ayrılmıştır.

19.yy, beyaz kağıt ve is mürekkebi malzemeli, beyaz renkli zemin üzerine, 2 satır halinde sülüs hat ile siyah is mürekkebi kullanılarak yazılmış, ketebesiz tarihsiz hat levhasıdır.

19.yy, beyaz kağıt ve is mürekkebi malzemeli, beyaz renkli zemin üzerine 4 satır halinde talik hat ile siyah is mürekkebi kullanılarak yazılmış, ketebesiz hat levhasıdır.

18.yy, ahşap, kağıt ve is mürekkebi malzemeli, ahşap zemin üzerine Tuğra istifli hat levhadır. Kurt yenikli olduğundan tarihi ve ketebesi okunamamıştır. Tuğranın solunda çelebi lalesi sağında açılmış ve gonca gül minyatürleri yeralmaktadır.

Hicri 1296, beyaz renkli kumaş ve sarı iplik malzemeli, beyaz renkil zemin üzerine sarı renkli iplik ile sarma tekniğinde işleme olarak istifli celi sülüs mihrap üstü ayeti yazılmıştır.

Hicri 1279 tarihli, kağıt ve is mürekkebi malzemeli, krem renkli zemin üzerine siyah is mürekkebi ile "En Mecati Fi Sıddık" ibaresi istifli celi sülüs hat ile Şevki tarafından yazılmıştır.

Hicri 1323 tarihli, kağıt ve zırmık mürekkebi malzemeli, siyah renkli zemin üzerine 4 satırlı talik hatlı Muhammed aziz ketebeli hat levha

Hicri 1325 tarihli, kağıt ve siyah is mürekkebi, hatip ebrusu, Nohudi renkli zemin üzerine tek satır halinde talik hat ile yazılmış, Necmettin ketebeli hat levhadır. Sarı cetvelin etrafında hatip ebrusu vardır.

Hicri 1375 tarihli, mürekkep kağıt ebru, Sülüs hat ile Allah (C.C.), Muhammed (A.S.) yazılı ketebesi okunamayan hat levhası.

Hicri 1291 tarihli, siyah kağıt, altın mürekkep, siyah zemin üzerine, talik hat ile zerendüd tekniğinde istifli, "Ya Hazreti Pir...nakşibendi" (K.S.) yazılı "Arif" ketebeli hat levhasıdır.

Hicri 1325 tarihli, cam ve altın mürekkepli, kırmızı zemin üzerine, cam altı tekniği ile "Rabbiyesir..."ibareli istifli sülüs hat ile yazılmış, ketebesiz hat levhasıdır. Cetvelli olup cetvel köşeleri baklava şeklinde düzenlenmiştir.

Hicri 1281 tarihli, mavi kağıt ve altın mürekkepli, mavi renk zemin üzerine, zerendüd tekniğinde istifli sülüs hat ile yazılmış, "Alimi" ketebeli hat levhasıdır. Yazının üst kızmında sağ ve sol köşelerde rokoko üslupta Türk buketleri, cetvel dışında da geometrik ve bitkisel motifler yapılmıştır.

Hicri 1273 tarihli, mavi kağıt ve altın mürekkepli, mavi renkli zemin üzerine, zerendüd tekniğinde 2 satır istifli sülüs hat ile yazılmış, "Abdullah" ketebeli hat levhası, Hattat imzası sol altta bulunup, ters lale formundadır. Satır araları bezemeli cetvellerle ayrılmış olup en dışta ikinci bir cetvel ile çevrilidir.









Haber okunma sayısı: 1823

htmlPaginator

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

Misafir olarak yorum yapıyorsunuz. Üye Girişi yapın veya Kayıt olun.

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER


YAZARLAR

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL

ÇOK OKUNANLAR


  • Haber bulunamadı

FOTO GALERİ

Ziyaretçi Sayacı

Bugün:
0 hit, 0 ziyaretçi, 0 ziyaret
Bu hafta:
19 hit, 14 ziyaretçi, 17 ziyaret
Bu ay:
497 hit, 289 ziyaretçi, 316 ziyaret
Toplam:
75320 hit, 25785 ziyaretçi, 28331 ziyaret