Muhabir olmak ister misiniz?

Ümit Meriç

12 Şubat 2015 Perşembe 22:02
umit-meric

Prof.Dr.Ümit Meriç, Cemil Meriç'in kızıdır. Çamlıca Kız Lisesi’ni, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü mezunu

Gülcan Tezcan'ın Ümit Meriç ile yaptığı röportajı yayınlıyoruz.

Sizin çocukluğunuz Üsküdar’da geçti. Halen Üsküdar’da yaşıyorsunuz. Üsküdar sizin için ne ifade ediyor?

Üsküdar benim hem beşiğim, hem hayatım, dünyanın en güzel mekanı, hem de ahirete intikal edeceğim mezarımın olacağı yer Allah nasip ederse. Beşikten mezara kadar ben bir Üsküdarlıyım. Ve Üsküdarlıların ortak özelliğininin bir kısmını da temsil ettiğim kanaatindeyim. Üsküdarlıların şöyle bir özelliği var; Onlarda samimiyet vardır fakat bu samimiyet hiçbir zaman laubaliliğe dönmez. Üsküdarlılar da İstanbullulardan farklı bir mana vardır. Ben biraz Üsküdar’ı İstanbul’daki Anadolu’nun güzelliği olarak değerlendiriyorum. Samimiyetiyle vefasıyla ilk andakendisini vermeyip biraz nazlı olmasıyla ama biraz kendisine sevgi gösterdiğniz zaman hemen gönlünü size açıvermesiyle Üsküdar İstanbullu bir Anadoluludur. Herhalde hem havasından, hem suyundan hem kelebeklerinden hem mor salkımlarından, hem firuze renkli Boğazı’na girip çıkmış olmamızdan olsa gerek hepimizin ortak bir takım özellikleri var. Bunu İstanbul’un başka hiçbir ilçesinde bulmak mümkün değil.

Üsküdarlıların bir de zengin deniz kültürü var, Boğaza girip çıkmış olmaktan bahsettiniz bunu biraz daha açar mısınız?

Elbette, Üsküdar’dan denize giriliyordu. Biz Nacak Sokak’ta oturduğmuz yıllar boyunca ve Çengelköy Bakırcıbaşı Sokak’da oturduğumz iki yıl boyunca her yaz Boğaz’dan denize girerdik. Adet şöyleydi ; Mayolar içimize giyilir, üstünüze eski bir elbise giyersiniz, ayağınıza basit ayakkabılar. Bir koşu denize gidersiniz. Deniz kenarı genelde iri kayaların olduğu ve akıntılardan uzak olan köşelerde sizi ekndisine davet eden bir boğazdır. Sahillerdeki akıntılar zaman zaman anaforlara yol açar. Sahillerde genellikle iri taşlar konmuştur. Tabi Boğaz’ın suyu soğuktur. Önce o taşın üstüne oturursunuz ayaklarınızı dize kadar suya sokarsınız ama bir vapur geçince kaptana düdük diye bağırırsınız. Kaptan düdük çalar. Artık bu kadar sizi seven bir denize atlamamanız için hiçbir sebep kalmamıştır. Kollarınızı açar ve kendinizi boğazın o serin sularına bırakırsınız.

Bu keyfi de ancak Üsküdar’da büyüyen çocuklar biliyor…

Yüzmeyi bzoğaz’da öğrendim. Çok da iyi yüzerim. 14 aylıktan 14 yaşıma kadar ben çok ciddi bir boğaz kızıydım. Boğazda tabi bir de balık tutulur. En makbul iki balık barbunya ve kalkandır. Sanılanın tersine tuzlu denizlerdeki balık makbul değildir. Tuzu düşük olan denizlerdeki balık makbuldür. Bu yüzden kalkan Beykoz’da yakalanır. Çünkü Beykoz Karadeniz’e çok yakın. Dolayısıyla tuzu az olan bir deniz. Ben küçükkten hem paşalimanında hem Beylerbeyi'ndeki o küçücük liman kenarında balık tuttumuğumu hatırlıyorum. Küçüçük karacalar çekerdik.

Üsküdar’ın bir de hanımlar şehri oluşu var. Neden acaba valideler Üsküdar’a bu kadar önem vermişler?

Gerçekten Üsküdar bir kadınlar beldesi. Kız Kulesi’den başlayarak bakın Hatice Gülnuş Emetullah Sultan, Muhrimah Sultan, Valide-i Atik, Adile Sultan’ın Sarayı var. Hemen onun yanında Esma Sultan Korusu var. Koruları bile kadın ardalı taşıyor. Bu genellikle padişahların kızlarına Boğaz’ın tepelerinde yer vermesinden kaynaklanıyor. Üsküdar haremdir. Yani Medine’ye ve Mekke’ye Üsküdar’dan gidilir. Bu bakımdan Karacaahmet’de bu kadar büyük bir mezarlık olmuştur. Avrupa İstabul’unda oturanlar bile çok defa Karacaahmet’e gömülerek mahşeri orada beklemek arzularını ifade etmişlerdir. Valide Sultanların Üsküdar tercihi sanıyorumki dindarlıklarından kaynaklanıyor. Yüzde olarak kıyaslarsak Üsküdar’daki kadın eserleri sur içindeki kadın eserlerinden herhalde daha fazladır.

Üsküdarlı kadınların komşuluk ilişkileri nasıldı?

Şimdi mahalleler kayboldu bizim tarihteki şehir planlarımızda bir külliye, bir cami merkezinde bir çok caddeler sonrada caddelerden birçok sokaklar sonra bu sokaklardan birçok çıkmaz sokaklara gidilirdi. Bu şehirciliği bilmemekten kaynaklanıyor tam tersine bu şehrin oto kontrolünden kaynaklanıyor. Çıkmaz sokağa giren yabancı hemen fark edilir ve hemen kimi aradığı sorularak tetkik edilirdi. Bu da sokakta yada kapıları açık olan bahçelerde oynanmakta olan çocukların hatta genç kızların mahremiyetinin korunmasına ve ferah ferah hayatını sürdürmelerine yarardı.

Çıkmaz sokak sadece İstanbul'da değil bütün islam coğrafyasında karşımıza çıkan planlamadır. Mahremiyeti sağlanması açısından çok önemli bunu buluyorum. Herkesin birbirini tanıdığı ve çocukların sadece anneleri babaları tarafından değil mahalledeki herkes tarafından terbiye edildikleri bir çeşit pedagolojik sistemin somut şekli. Orada herkes birbirini tanıdığı için çocuklarda mesaj sokakta öğrenirler. Eskiden genellikle bahçede olan evlerin hakim olduğu mahallelerde bahçeler insanları birbirinden uzaklaştırmak tam tersi birbirine yakınlaştırdı. Ben hatırlıyorum Fatma Abla’nın evinin manzarası çok güzel ve Fatma Abla çok güzel çay yaptığı için akşamları mahallenin hanımları, beyler henüz gelmeden çay içmek üzere Fatma Abla’nın çardağının altında toplanırlardı. Birisi bir kurabiye getirir birisi bir börek getirir, Fatma abla da çay yapar günün haberleri konuşulurdu. Çocuklarla ilgili problemler gelecekleri ile ilgili düşünceler konuşulurdu. İnsanların arasında gerçekten sıcak birebir, göze göz, gönül gönüle bir ilişki vardı. Mahalleli birlikte yaşar birlikte üzülürdü.

Pek meşhur bir söz de olduğu gibi acılar paylaşıldıkça azalır sevinçler paylaşıldıkça çoğalır mahalle bu birinci yaşatıyordu hiç kimse kendisini yalnız hissetmiyordu hiç kimsenin bir psikiyatra gitmeye ihtiyacı yoktu çünkü örneğin bir genç kız aşık olsa karşı bahçedeki evli 2 çocuklu genç hanıma derdini anlatırdı.

Bugün Üsküdar'da komşuluk var mı?

Üsküdar’da hala komşuluk ilişkileri belli bir ölçüde devam ediyor gördüğüm kadarıyla İstanbul'un birçok mahallesi'nden birçok ilçesinden daha çok insanların birbirini çok olmasa da tanıdık komşuluk ilişkileri söz konusu bu yüzden Üsküdar'a taşınanlar var.



Haber okunma sayısı: 2447

htmlPaginator

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

Misafir olarak yorum yapıyorsunuz. Üye Girişi yapın veya Kayıt olun.

YORUMLAR

  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER


YAZARLAR

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL

ÇOK OKUNANLAR


  • Haber bulunamadı

FOTO GALERİ

Ziyaretçi Sayacı

Bugün:
0 hit, 0 ziyaretçi, 0 ziyaret
Bu hafta:
136 hit, 72 ziyaretçi, 75 ziyaret
Bu ay:
716 hit, 345 ziyaretçi, 368 ziyaret
Toplam:
76471 hit, 26337 ziyaretçi, 28923 ziyaret